Raport WUG: Bezpieczeństwo i wypadkowość podczas poszukiwań gazu ziemnego i ropy naftowej w latach 2010 - 2014

Wyższy Urząd Górniczy poinformował o stanie bezpieczeństwa i wypadkowości podczas prac poszukiwawczych węglowodorów w latach 2010 - 2014.

Eksploatacja gazu ziemnego z formacji łupkowych sama w sobie jest procesem znacznie bezpieczniejszym od wierceń poszukiwawczych za gazem ziemnym występującym w złożach konwencjonalnych. "Zwykły" gaz ziemny występuje pod wysokim ciśnieniem w naturalnych pułapkach, zbudowanych ze skał przepuszczalnych, dlatego występujące w tym przypadku zagrożenia są znacznie wyższe niż podczas poszukiwania gazu ze złóż niekonwencjonalnych.

Gaz łupkowy zgromadzony jest w skałach nieprzepuszczalnych. Jego pozyskanie wymaga działań, które umożliwią jego uwolnienie się drogą utworzoną w sposób sztuczny, zapewniającą możliwie największy przepływ. Utworzenie dróg przepływu gazu ziemnego uzyskuje się podczas zabiegu szczelinowania. Podczas takich prac winna być zachowana pełna kontrola, zapewniająca bezpieczeństwo realizacji, w tym ograniczenie występujących zagrożeń, związanych z wysokimi ciśnieniami.   

Od 2010 roku do dnia 31 grudnia 2014 r., w ramach poszukiwania gazu niekonwencjonalnego z formacji łupkowych odwiercono 68 otworów (jeden otwór jest w trakcie wiercenia). W samym w roku 2014 odwiercono 12 otworów, a także ukończono 5 otworów rozpoczętych w 2013 r. Wykonano również 10 badań obejmujących mikroszczelinowania i szczelinowania, w tym pięć szczelinowań o długości od 1000,0 do ok. 1500,0 m w poziomych odcinkach otworów.

Zagrożeniami naturalnymi występującymi w górnictwie otworowym podczas wierceń poszukiwawczych (zarówno gazu ze złóż konwencjonalnych, jak i niekonwencjonalnych) jest zagrożenie erupcyjne i siarkowodorowe. Ponadto, podczas wykonywania poszukiwań udostępniania i wydobywania kopalin, w tym węglowodorów, występują inne zagrożenia, jak np.:

  • pożarowe,
  • wybuchem,
  • atmosferą niezdatną do oddychania,
  • zapadliskami,
  • związane z podziemnym magazynowaniem gazu ziemnego,
  • migracją gazu,
  • związane z eksploatacją węglowodorów na obszarach morskich.

Stan wypadkowości ogółem w górnictwie otworowym oraz zakładach wykonujących roboty geologiczne, w latach 2010 do 2014 przedstawia się następująco:

  • w 2010 r. - 34 wypadki,
  • w 2011 r. - 30 wypadków,
  • w 2012 r. - 26 wypadków,
  • w 2013 r. - 25 wypadków,
  • w  2014 r. - 37 wypadków (dane: za 11 miesięcy).

Dla porównania, w latach 2010 - 2014 w górnictwie wegla kamiennego miało miejsce 9 645 wypadków (w tym 79 smiertelnych), a w górnictwie rud miedzi - 2 063 wypadki (w tym 17 śmiertelnych).

Najczęściej występującymi przyczynami  wypadków w górnictwie otworowym, w latach od 2010 do 2014, tj. w okresie rozwoju poszukiwań gazu łupkowego było:

  • wykonywanie pracy niezgodnej z zakresem czynności,
  • praca wykonywana niezgodnie z zasadami techniki wiertniczej i wskazaniami instrukcji,
  • praca w atmosferze niezdatnej do oddychania,
  • niedostateczna koncentracja przy wykonywaniu pracy oraz czynnik rutyny.

W latach 2010 - 2014 podczas realizacji prac poszukiwawczych za gazem łupkowym miały miejsce:

  • jeden wypadek śmiertelny, który nastąpił w wyniku nieszczęśliwego wypadku (urwanie się przewodu wiertniczego, który uderzył pracownika wiertni),
  • jeden zgon naturalny,
  • jeden wypadek poparzenia łukiem elektrycznym.

W roku 2014, podobnie jak w latach ubiegłych, nie zaistniały niebezpieczne zdarzenia zagrażające środowisku i życiu pracujących załóg. Podczas 35 kontroli realizowanych prac przez organy nadzoru górniczego w 2014 roku,  nie stwierdzono nieprawidłowości zagrażających bezpośrednio środowisku oraz życiu i zdrowiu zatrudnionych pracowników.

Najczęściej stwierdzanymi nieprawidłowościami było niezgodne z obowiązującymi przepisami wykorzystywanie maszyn i urządzeń (wydano decyzje zakazujące ich używania do czasu doprowadzenia do właściwego stanu technicznego oraz uzupełnienia niezbędnej dokumentacji), w tym brak właściwego zabezpieczenia elementów wirujących (usuwane na bieżąco).

Stwierdzone nieprawidłowości były usuwane na bieżąco. Stosowanymi środkami represyjnymi były postępowanie wyjaśniające, pouczenia i ostrzeżenia, a także mandaty karne.

Podczas poszukiwań i wydobywania gazu ziemnego ze złóż konwencjonalnych wypadkowość w 2014 r. była wyższa niż w przypadku poszukiwań gazu ziemnego z formacji łupkowych. Podczas wydobywania ropy naftowej miał miejsce jeden wypadek śmiertelny pracownika firmy usługowej. Wypadek zaistniał podczas czyszczenia zbiornika – separatora.

Zagrożenie erupcyjne i siarkowodorowe

Pod względem potencjalnych zagrożeń erupcyjnych, można wydzielić rejony o:

  • niskim zagrożeniu, tj. obszar Karpat i Zapadliska Przedkarpackiego,
  • średnim zagrożeniu, tj. obszar Monokliny Lubelskiej i złóż w których w skutek eksploatacji ciśnienie złożowe uległo zmniejszeniu,  
  • bardzo wysokim zagrożeniu, tj. obszar Monokliny Przedsudeckiej oraz północno-zachodniej części Niżu Polskiego, gdzie największe ryzyko występuje przy przewiercaniu warstw Dolomitu Głównego oraz Czerwonego Spągowca.

     

Rejony zagrożenia siarkowodorowego i erupcyjnego (źródło: Wyższy Urząd Górniczy, 2015 r.)

Zagrożenie siarkowodorowe w górnictwie nafty i gazu występuje w szczególności na obszarze Monokliny Przedsudeckiej oraz Niżu Polskiego w czasie przewiercania utworów permu, a przede wszystkim dolomitu głównego. Spękane złoża dolomitu zawierają płyn złożowy, w którym stężenie H2S może dochodzić do 18%. W miarę postępu eksploatacji i spadków gradientu ciśnienia złożowego,  zagrożenie to ulega sukcesywnemu zmniejszaniu.

W  2014 r. zaistniało jedno zdarzenie związane z zagrożeniem erupcyjnym i siarkowodorowym. Erupcja wstępna gazu ziemnego z zawartością siarkowodoru miała miejsce podczas wykonywania otworu za gazem ze złóż typu tight gas w Wielkopolsce. W trakcie prac ratowniczych stężenie siarkowodoru było monitorowane - nie stwierdzono zagrożenia dla załogi wiertni i środowiska.

W roku 2014 nie odnotowano powstania zapadlisk, a także niebezpiecznych zdarzeń związanych z innymi zagrożeniami występującymi w górnictwie otworowym oraz awarii zagrażających środowisku i bezpieczeństwu zatrudnionych załóg.

9.02.2015 r.

źródło: Wyższy Urząd Górniczy w Katowicach

abar

 

Wróć do poprzedniej strony